Çocuklarda ateş, özellikle sonbahar ve kış aylarında ebeveynleri gece yarısı uyandıran en yaygın durumlardan biri. Ateş ölçerde 38’in üzerinde bir sayı gördüğünüzde endişelenmeniz çok doğal. Bu yazıda hangi sıcaklığın ateş sayıldığını, ateşin nasıl doğru ölçüleceğini, evde neler yapılabileceğini ve hangi durumlarda vakit kaybetmeden doktora ya da acile başvurmanız gerektiğini güvenilir kaynaklar ışığında anlatıyoruz.
Uzman notu: Ateşler içinde yatan bir çocuğun başında beklemek her ebeveyn için yorucu ve korkutucu olabilir; bu duyguyu yaşamanız çok doğal. Ateş çoğu zaman vücudun enfeksiyonla savaştığının bir işaretidir. Bu akşam şunu deneyin: Termometredeki sayıdan çok çocuğunuzun genel durumuna bakın; sıvı alıyor mu, uyandığında size tepki veriyor mu, altını ıslatıyor mu? Bu soruların cevapları, ne zaman yardım istemeniz gerektiğini anlamanız için en güvenilir pusulanız olacak.
Uzm. Pediatri Hemşiresi Seçil Doğan Ekincioğlu
Kısaca
- Çocuklarda 38°C ve üzeri ateş kabul edilir; ateş genellikle 1–4 gün içinde geçer.
- 3 aydan küçük bebekte 38°C ve üzeri ateş her zaman hemen hekime başvurmayı gerektirir.
- Bol sıvı verin; çocuğu soyup su ile silmeyin, çok kalın da giydirmeyin.
- 16 yaşından küçüklere aspirin verilmez.
Çocuklarda kaç derece ateş sayılır?
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) ve Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), çocuklarda 38°C (100,4°F) ve üzerindeki vücut sıcaklığını ateş olarak tanımlıyor.[1][3] NHS’ye göre ateş çoğu zaman yaklaşık 1–4 gün içinde kendiliğinden düzelir.[1] AAP de ateşin genellikle zararsız olduğunu ve bağışıklık sisteminin çalıştığının bir işareti olabileceğini vurguluyor.[2]
| Yaş | Ne zaman hemen hekime başvurulmalı? |
|---|---|
| 3 aydan küçük | 38°C ve üzeri ateş[1][2] |
| 3–6 ay | 39°C ve üzeri ateş[1] |
| 2 yaş altı | Ateş 24 saatten uzun sürüyorsa[2] |
| 2 yaş ve üzeri | Ateş 3 günden (72 saat) uzun sürüyorsa[2] |
| Her yaş | Ateş tekrar tekrar 40°C’nin üzerine çıkıyorsa[2]; ateş 5 gün ya da daha uzun sürüyorsa[1] |
Çocuklarda ateş nasıl doğru ölçülür?
AAP, dijital bir termometre kullanılmasını ve cıvalı termometrelerin kullanılmamasını, evde varsa ortadan kaldırılmasını öneriyor.[3] Ölçüm yöntemi çocuğun yaşına göre seçilmelidir:
Yaşa göre ölçüm yöntemleri
- Makattan (rektal): En doğru sonuç bu yöntemle alınır; özellikle 3 aydan küçük bebeklerde önerilir.[3]
- Alnından (temporal arter): Doğrulukta ikinci sıradadır ve her yaşta kullanılabilir.[3]
- Kulaktan: 6 ay ve üzeri çocuklarda, doğru yapıldığında güvenilirdir; daha küçük bebeklerde güvenilir değildir.[3]
- Ağızdan: 4 yaşından önce önerilmez.[3]
- Koltuk altından: En az doğru yöntemdir, ancak her yaşta ilk tarama için kullanılabilir.[3]
Emzik tipi termometreler ve alnına yapıştırılan ateş bantları daha az doğru sonuç verir.[3]
Çocuğun ateşi çıkınca evde ne yapılmalı?
NHS, ateşi olan çocuğun evde bakımı için şu adımları öneriyor:[1]
1. Bol sıvı verin
Çocuğunuza bol sıvı sunun; anne sütü alıyorsa emzirmeye devam edin ve sıvı kaybı (dehidratasyon) belirtilerine dikkat edin.[1]
2. Sık sık kontrol edin
Gece de dahil olmak üzere çocuğunuzu düzenli aralıklarla kontrol edin ve iyileşene kadar evde tutun.[1]
3. Soymayın, ıslak bezle silmeyin, çok kalın da giydirmeyin
NHS, ateşi düşürmek için çocuğun üstünün çıkarılmamasını ve su ile silinmemesini öneriyor; ateşi enfeksiyona karşı doğal ve sağlıklı bir yanıt olarak tanımlıyor. Çocuğu çok fazla kat giysi ya da battaniyeyle sarmak da doğru değildir.[1]
4. Ateş düşürücüler için hekiminize danışın
Çocuğunuz çok huzursuz ya da rahatsız görünüyorsa ateş düşürücü ilaçlar rahatlamasına yardımcı olabilir; ancak hangi ilacın hangi yaşta ve hangi dozda verileceğini mutlaka hekiminize ya da eczacınıza danışın. Bazı ilaçlar küçük bebeklerde, belirli kilonun altındaki çocuklarda ya da su çiçeği ve sıvı kaybı gibi durumlarda kullanılmamalıdır. NHS, ateş düşürücülerin bir sağlık profesyoneli önermedikçe dönüşümlü verilmemesini ve 16 yaşından küçüklere aspirin verilmemesini vurguluyor.[1]
Grip ve soğuk algınlığını ayırt etmek için Çocuklarda Grip mi, Soğuk Algınlığı mı? yazımıza; ateşte antibiyotiğin ne zaman işe yaramadığını öğrenmek için Antibiyotik nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Ateşle birlikte aşağıdaki durumlardan biri varsa aynı gün çocuğunuzun hekimine başvurun:[1][2]
- 3 aydan küçük bebekte 38°C ve üzeri, 3–6 aylık bebekte 39°C ve üzeri ateş
- Ateşle birlikte döküntü gibi başka hastalık belirtileri
- Yemek yememe, alışılmışın dışında davranma ya da sıvı kaybı belirtileri
- Ateş düştükten sonra da çocuğun hasta görünmeye devam etmesi ya da durumunun kötüleşmesi
- Bağışıklığı etkileyen bir hastalık ya da ilaç kullanımı, kalp hastalığı olan çocuklarda ateş
Hemen 112’yi arayın ya da acile gidin: Ense sertliği; bardık bastırıldığında solmayan döküntü; ışıktan rahatsız olma; ilk kez ateşli nöbet (titremenin durmaması); el ve ayakların alışılmadık derecede soğuk olması ya da cilt ve dudak renginde değişiklik; çok uykulu ve zor uyandırılır olma ya da aşırı huzursuzluk, bilinç bulanıklığı; nefes almada güçlük, hızlı solunum ya da normal tepki vermeme.[1] Çocuğun kapalı bir arabada kalmak gibi çok sıcak bir ortamda bulunmuş olması da acil durumdur.[2] Bebeklerde solunumla ilgili uyarı işaretleri için Bebeklerde Hızlı Nefes yazımızı da okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çocuklarda kaç derece ateş sayılır?
NHS ve AAP’ye göre 38°C ve üzerindeki vücut sıcaklığı ateş kabul edilir.
Bebeğimin ateşi 38 derece, hemen doktora gitmeli miyim?
Bebeğiniz 3 aydan küçükse evet, 38°C ve üzeri ateşte hemen hekime başvurun. 3–6 ay arasındaki bebeklerde bu sınır 39°C’dir. Daha büyük çocuklarda ateşin süresine ve çocuğun genel durumuna bakılır.
Ateşi olan çocuk ılık suyla silinmeli mi?
NHS, ateşi düşürmek için çocuğun su ile silinmemesini ve üstünün çıkarılmamasını öneriyor. Çok kalın giydirmemek ve bol sıvı vermek yeterlidir.
Ateş ölçmek için en doğru yöntem hangisi?
AAP’ye göre en doğru ölçüm makattan yapılan ölçümdür ve özellikle 3 aydan küçük bebeklerde önerilir. Alnından ölçüm her yaşta kullanılabilir; kulaktan ölçüm 6 aydan sonra, ağızdan ölçüm 4 yaştan sonra önerilir. Cıvalı termometre kullanılmamalıdır.
Çocuklarda ateş kaç gün sürer?
NHS’ye göre ateş genellikle 1–4 gün içinde geçer. 2 yaş altı çocuklarda 24 saatten, 2 yaş ve üzerinde 3 günden uzun süren ateşte hekime başvurun.
İlgili yazılar: Çocuklarda Grip mi, Soğuk Algınlığı mı? · Bebeklerde Diş Çıkarma Ateş Yapar mı? · RSV Belirtileri ve Acil Durum İşaretleri
Uzman Pediatri Hemşiresi Seçil Doğan Ekincioğlu (@sagliklayiz)
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Herhangi bir uygulamadan önce hekiminize danışın. Her çocuğun gelişimi ve ihtiyaçları farklıdır; yazılar genel bilgiler içerir.
Kaynaklar
- NHS. High temperature (fever) in children. https://www.nhs.uk/conditions/fever-in-children/ (Erişim: 19.10.2026)
- American Academy of Pediatrics – HealthyChildren.org. Fever: When to Call the Pediatrician. https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/fever/pages/When-to-Call-the-Pediatrician.aspx (Erişim: 19.10.2026)
- American Academy of Pediatrics – HealthyChildren.org. How to Take a Child’s Temperature. https://healthychildren.org/English/health-issues/conditions/fever/Pages/How-to-Take-a-Childs-Temperature.aspx (Erişim: 19.10.2026)
Bir yanıt yazın