Telefon, tablet ve televizyon artık evlerimizin ayrılmaz bir parçası. Bu yüzden ebeveynlerin en sık sorduğu sorulardan biri: “Çocuğum günde ne kadar ekrana bakabilir?” Bu yazıda Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın önerilerini yaş yaş bir araya getirdim ve evde uygulayabileceğiniz pratik ipuçlarını paylaşıyorum.
Uzman notu: Ekran kuralı koymak kolay, uygulamak zor; özellikle yorgun olduğunuz akşamlarda. Kendinizi suçlamayın, küçük başlayın: Önce yemek masasını ekransız yapın, bu oturduktan sonra yatmadan önceki yarım saati ekleyin. Ekranın boşluğunu dolduracak basit şeyleri el altında tutun: bir kutu boya, birkaç kitap ya da mutfakta size eşlik edebileceği küçük bir görev.
Uzm. Pediatri Hemşiresi Seçil Doğan Ekincioğlu
Kısaca
- DSÖ: 1 yaş altı ekran önerilmiyor; 2–4 yaşta en fazla 1 saat, ne kadar az o kadar iyi.
- Aile Bakanlığı: 0–3 yaş ekrandan tamamen uzak; 3 yaşta 30, 6 yaşta 60 dakikaya kadar.
- Video, dijital oyun ve televizyon bu süreye dahildir.
- Yemekte, uyku öncesinde ve çocuk odasında ekransız zamanlar belirleyin.
Neden ekran süresi önemli?
DSÖ’nün 5 yaş altı çocuklar için hazırladığı kılavuz, sağlıklı büyüme için çocukların daha az oturmasını ve daha çok oynamasını öne çıkarır. Erken çocukluk, beynin ve vücudun en hızlı geliştiği dönemdir. Ekran başında geçen her saat; hareket, uyku, oyun ve en önemlisi ebeveynle yüz yüze etkileşimden çalınan bir zaman anlamına gelebilir. Bu nedenle öneriler yalnızca “ne kadar ekran” sorusuna değil, günün geri kalanının nasıl geçtiğine de odaklanır.
Yaşa göre ekran süresi önerileri
| Yaş | Dünya Sağlık Örgütü (2019) | T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2026) |
|---|---|---|
| 1 yaş altı | Ekran önerilmiyor | Ekrandan tamamen uzak tutulmalı |
| 1 yaş | Ekran önerilmiyor | Ekrandan tamamen uzak tutulmalı |
| 2 yaş | En fazla 1 saat; ne kadar az, o kadar iyi | Ekrandan tamamen uzak tutulmalı |
| 3 yaş | En fazla 1 saat; ne kadar az, o kadar iyi | Günde en fazla 30 dakika |
| 4 yaş | En fazla 1 saat; ne kadar az, o kadar iyi | Günde en fazla 40 dakika |
| 5 yaş | (Kılavuz 5 yaş altını kapsar) | Günde en fazla 50 dakika |
| 6 yaş | (Kılavuz 5 yaş altını kapsar) | Günde en fazla 60 dakika |
Gördüğünüz gibi iki kurumun önerileri aynı yöne işaret ediyor: Erken yaşlarda ekran olmaması, sonrasında ise kısa ve sınırlı süre. Bakanlık önerileri, özellikle 2-3 yaş aralığında DSÖ’den daha temkinlidir. Ailenizin koşullarına göre bir sınır belirlerken daha koruyucu olanı tercih etmek iyi bir başlangıç noktası olabilir.
Ekran yerine gün nasıl geçmeli? DSÖ’nün önerileri
1 yaş altı bebekler
- Gün içinde birkaç kez, özellikle yerde etkileşimli oyunlarla hareket etmeli.
- Henüz emekleyemeyen bebekler, uyanıkken gün içine yayılmış toplam en az 30 dakika karın üstü (tummy time) zaman geçirmeli.
- Uyku: 0-3 ay için 14-17 saat, 4-11 ay için 12-16 saat (şekerlemeler dahil).
1-2 yaş
- Gün içinde farklı yoğunluklarda toplam en az 180 dakika fiziksel aktivite; DSÖ’ye göre daha fazlası daha iyidir.
- Uyku: 11-14 saat (şekerlemeler dahil), düzenli yatma ve kalkma saatleriyle.
3-4 yaş
- Günde toplam en az 180 dakika fiziksel aktivite; bunun en az 60 dakikası orta-yüksek yoğunlukta (koşma, zıplama gibi).
- Uyku: 10-13 saat, düzenli saatlerle.
DSÖ ayrıca tüm yaş gruplarında çocukların araba koltuğu, puset ya da mama sandalyesi gibi alanlarda bir seferde 1 saatten fazla tutulmamasını; oturarak geçen zamanlarda ise bakım verenle birlikte kitap okuma ve hikâye anlatmanın teşvik edilmesini önerir.
Evde uygulanabilir ekran kuralları
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ebeveynlere önerileri şöyle özetlenebilir:
1. Ekransız zamanlar ve alanlar belirleyin
Yemek sırasında, uyku öncesinde ve çocuk odasında dijital araç kullanılmasın.
2. Örnek olun
Koyduğunuz kurallara siz de uyun. Çocuklar söylediklerimizden çok yaptıklarımızı taklit eder.
3. Kuralları net tutun
Süreyi önceden belirleyin ve süre dolmadan çocuğunuza hatırlatma yapın.
4. Duygularını kabul edin
Süre bittiğinde çocuğunuzun üzüntüsüne ya da öfkesine empatiyle yaklaşın ve dikkatini başka bir etkinliğe yönlendirin.
5. Dengeyi gözetin
Sınırları çocuğunuzun yaşına, gelişimine ve ailenizin koşullarına göre belirleyin; uyku, fiziksel aktivite ve sosyal etkileşimle dengeleyin.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Çocuğunuzda konuşma veya dil gelişiminde gecikme, göz teması kurmada ya da sosyal etkileşimde zorlanma, uyku sorunları, ekran kısıtlandığında kontrol edilemeyen öfke nöbetleri veya ekran dışındaki etkinliklere ilginin belirgin biçimde azalması gibi durumlar fark ederseniz çocuk doktorunuza danışın. Gelişimle ilgili endişeleriniz varsa beklemeyin; erken değerlendirme her zaman avantajdır.
Sık sorulan sorular
Arka planda açık duran televizyon da ekran süresine dahil mi?
Bakanlık, video izleme, dijital oyunlar ve televizyonun ekran süresine dahil edilmesi gerektiğini belirtir. Çocuk doğrudan izlemese de açık duran bir televizyon oyun ve konuşma zamanını bölebilir; bu yüzden kullanılmadığında kapatmak iyi bir alışkanlıktır.
Eğitici içerikler de sınırlandırılmalı mı?
Evet. Hem DSÖ hem de Bakanlık, öneri sürelerini içeriğin türünden bağımsız olarak toplam ekran süresi için verir. Küçük yaşta en iyi öğrenme; konuşma, oyun, kitap okuma ve hareket yoluyla gerçekleşir.
Ekran süresini birden mi azaltmalıyım?
Bakanlık 3-6 yaş için sürenin yaşla birlikte kademeli olarak belirlenmesini önerir. Mevcut alışkanlıkları değiştirirken de adım adım ilerlemek, yerine keyifli alternatifler koymak ve kuralları tutarlı uygulamak geçişi kolaylaştırır.
İlgili yazılar: Bebeklerde Güvenli Uyku Rehberi, Çocukların Dijital Mahremiyeti ve Gelişim Takip Aracı.
İlgili yazılar: Çocuklar Kaç Saat Uyumalı? Yaşa Göre Uyku Süreleri ve Uyku Rutini
Uzman Pediatri Hemşiresi Seçil Doğan Ekincioğlu (@sagliklayiz)
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Herhangi bir uygulamadan önce hekiminize danışın. Her çocuğun gelişimi ve ihtiyaçları farklıdır; yazılar genel bilgiler içerir.
Kaynaklar
- World Health Organization. To grow up healthy, children need to sit less and play more (24.04.2019). who.int (Erişim: 15.10.2026)
- World Health Organization. Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. who.int/publications/i/item/9789241550536 (Erişim: 15.10.2026)
- T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. Bakanlıktan ebeveynlere dijital uygulamalarda “ekran süresi” uyarısı (01.02.2026). aile.gov.tr (Erişim: 15.10.2026)
Bir yanıt yazın