Çocukların Dijital Mahremiyeti: Ebeveynler Neler Yapmalı?

Paylaşan ebeveynlik (sharenting) nedir? Çocuğunuzun fotoğraflarını paylaşmadan önce düşünmeniz gerekenler.

Seçil Doğan Ekincioğlu
Uzman Bebek ve Çocuk Hemşiresi ·
Yazan ve kontrol eden: Seçil Doğan Ekincioğlu · Uzman Bebek ve Çocuk Hemşiresi · Son güncelleme:

Paylaşan Ebeveynlik (Sharenting) Nedir?

Çocuklarımızın Dijital Mahremiyeti

Sosyal medya hayatımızın büyük bir parçası haline geldi. Çoğu ebeveyn için çocuklarının fotoğraflarını, videolarını ve anılarını paylaşmak oldukça doğal görünüyor.

Ama bir noktada şu soru akla geliyor:

“Sen de çocuğunun her anını paylaşmak ister misin?”

Birçok ebeveynin cevabı genellikle aynı oluyor: “Ama herkes paylaşıyor…”

Ancak burada üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir konu var: Çocuklarımızın dijital mahremiyeti.

Sharenting Nedir?

Sharenting, İngilizce “share” (paylaşmak) ve “parenting” (ebeveynlik) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş bir kavramdır.

Yani kısaca:
Ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili içerikleri sosyal medyada paylaşması anlamına gelir.

Bu paylaşımlar bazen oldukça masum görünür:

👣 İlk adımlar
📷 Tatlı bir fotoğraf
🎒 Okulun ilk günü
😄 Komik bir an
Ancak farkında olmadan çocuklarımızın;
🪪 Kimlik bilgilerini
🏫 Okulunu
🩺 Sağlık durumunu
📍 Günlük yaşamını

dijital ortamda kalıcı hale getirebiliyoruz.

Dijital Kimlik: Çocuğunuz Adına Oluşturulan Bir İz

Çoğu zaman amacımız sadece sevgimizi ve gururumuzu paylaşmaktır.

Ama şu gerçeği unutmamak gerekir:

Bugün paylaşılan bir içerik, yıllar sonra bile internette kalabilir.

Bu da çocuklarımız için bir dijital kimlik oluşturur.

Ve bazen şu soruyu sormamız gerekir:

“Bugün paylaştığım bir fotoğraf, yarın çocuğumun haklarını ihlal edebilir mi?”

Çünkü çocuk büyüdüğünde, kendi dijital kimliğini kendi oluşturmak isteyebilir.

Paylaşım ile İçerik Üretimi Arasındaki İnce Çizgi

Sosyal medyada bazı ebeveynler çocuklarının popülerliği üzerinden gelir elde etmeye de başlamıştır.

Bu noktada şu soru ortaya çıkar:

“Çocuğumu sevgiyle mi paylaşıyorum, yoksa onu bir içerik haline mi getiriyorum?”

Sosyal medya bazen anı paylaşımı ile içerik üretimi arasındaki sınırı belirsiz hale getirebilir.

Başlangıçta sadece hatıra olarak paylaşılan bir fotoğraf, zamanla takipçi, beğeni ve görünürlük üzerinden farklı bir anlam kazanabilir.

Bu nedenle ebeveynlerin zaman zaman durup düşünmesi gerekir: Paylaştığımız şey bir anı mı, yoksa bir içerik mi?

Çünkü bu çizgi bazen fark edilmeden bulanıklaşabilir.

Dünyada Bu Konuda Neler Yapılıyor?

Birçok ülke çocukların dijital haklarını korumak için çeşitli önlemler almaya başlamıştır.

Örneğin:

📍 Fransa
2024’te çıkarılan bir yasayla çocuğun özel hayatını ve görüntüsünü korumak ebeveynlerin ortak görevi sayıldı; çocuk da yaşı ve olgunluğu ölçüsünde bu kararlara katılır. Ebeveynler anlaşamazsa hakim, birinin diğerinin onayı olmadan paylaşım yapmasını yasaklayabilir. Paylaşımlar çocuğun onurunu ciddi biçimde zedeliyorsa bu konudaki yetki ebeveynden alınabilir.
📍 Avrupa Birliği
“Unutulma Hakkı” kapsamında bireyler, kendileriyle ilgili dijital içeriklerin internetten kaldırılmasını talep edebilmektedir. Çocukken paylaşılan verilerin silinmesi bu hak içinde özellikle vurgulanır.
Bu gelişmeler, çocukların dijital mahremiyetinin günümüzde ne kadar önemli bir konu olduğunu açıkça göstermektedir.

Asıl Soru: Paylaşmalı mı, Paylaşmamalı mı?

Burada mesele “paylaşmak yanlış” demek değildir.

Paylaşmak bazen bir anıyı saklamak, sevgiyi ve gururu göstermek anlamına gelebilir.
Önemli olan, bu paylaşımların çocuğun haklarını ve mahremiyetini nasıl etkilediğini düşünmektir.
“Asıl soru şu: Nasıl ve ne kadar paylaşıyoruz?”

Paylaşmadan Önce Kendinize Sorabileceğiniz Sorular

Ebeveynler olarak paylaşım yapmadan önce birkaç küçük soruyu kendimize sormak faydalı olabilir:

Bu fotoğrafı çocuk büyüdüğünde görmek ister miydi?
Bu içerik onun mahremiyetini etkileyebilir mi?
Fotoğrafta kimlik, okul veya adres gibi bilgiler görünüyor mu?
Bu paylaşım ileride onu utandırabilir mi?

Bazı Basit Önlemler Almak da Mümkün

✔ Kimlik ve adres bilgilerini gizlemek
✔ Okul veya konum bilgilerini paylaşmamak
✔ Çocuğu utandırabilecek görüntülerden kaçınmak
✔ Çıplak veya mahrem fotoğrafları paylaşmamak

Sık Sorulan Sorular

Sharenting ne demek?

İngilizce “share” (paylaşmak) ve “parenting” (ebeveynlik) kelimelerinden oluşur; ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili fotoğraf, video ve bilgileri sosyal medyada paylaşması anlamına gelir.

Çocuğumun fotoğrafını sosyal medyada paylaşmak zararlı mı?

Paylaşmak tek başına yanlış değildir. Risk; kimlik, okul ve konum bilgilerinin görünmesinden, mahrem görüntülerden ve paylaşılan içeriğin yıllarca internette kalıp çocuğun dijital kimliğini onun yerine oluşturmasından gelir.

Çocuk fotoğrafı paylaşırken nelere dikkat etmeliyim?

Hesabınızın gizlilik ayarlarını kontrol edin, kimlik, okul, adres ve konum bilgisi içeren kareleri paylaşmayın, çıplak ya da mayolu fotoğraflardan kaçının ve fotoğrafta başka çocuklar varsa ailelerinden izin alın.

Paylaşmadan önce çocuğuma sormalı mıyım?

Evet, yaşına uygun şekilde fikrini sormak iyi bir alışkanlıktır. Bu, çocuğa kendi görüntüsü üzerinde söz hakkı olduğunu öğretir; Fransa’daki yasa da çocuğun yaşı ve olgunluğu ölçüsünde bu kararlara katılmasını öngörür.

Paylaştığım fotoğraf internetten tamamen silinebilir mi?

Kendi hesabınızdan silebilirsiniz ama başkaları tarafından kaydedilmiş ya da kopyalanmış içeriklerin tamamen kaldırılması her zaman mümkün olmayabilir. Bu yüzden en güvenli yol, paylaşmadan önce düşünmektir.

Çocukların dijital mahremiyeti neden önemli?

Çocuk, bugün paylaşılan içeriklere izin verecek yaşta değildir; ama o içerikler büyüdüğünde onun dijital kimliğinin parçası olur. Mahremiyetini korumak, ileride kendi dijital kimliğini kendisinin oluşturabilmesini sağlar.

Kaynaklar

  1. Better Internet for Kids (Avrupa Komisyonu) / Romanya Güvenli İnternet Merkezi. Sharenting: tips for parents and caregivers. 23 Mayıs 2024.
  2. Better Internet for Kids (Avrupa Komisyonu). Law No. 2024-120 of February 19, 2024 aimed at ensuring respect for children’s image rights (Fransa). 2024.
  3. Baillon-Wirtz N. Le Club des Juristes. L’enfant aussi a une vie privée et un droit à l’image. 6 Mart 2024.
  4. Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR). Recital 65: Right of Rectification and Erasure (Madde 17 ile birlikte). 2016.

İlgili Yazılar

5–7 dakika

1.502 tıklama

962 ziyaretçi

Seçil Doğan Ekincioğlu
YAZAR
Seçil Doğan Ekincioğlu

Uzman Bebek ve Çocuk Hemşiresi. Yenidoğan yoğun bakım ve çocuk servisinde edindiği deneyimi, kanıta dayalı ve sade bir dille ailelere aktarıyor.

Hakkımda ›
Bu yazı işinize yaradı mı?
Kısa, pratik bilgiler için Instagram’da @sagliklayiz’ı takip edin.
Takip et ›

Bir yanıt yazın